Sinds ik zwanger ben, klinkt mijn lichaam als een zak chips… Moet ik me zorgen maken?

Je staat op van de bank en… klik. Je draait je om in bed en… knak. Je loopt de trap op en je knie laat een knarsend geluid horen dat je nog nooit eerder hoorde. En dan denk je: wat gebeurt er met mijn lijf? Misschien schrik je ervan. Misschien vraag je je af of dit normaal is. Of dat er iets mis is. Want sinds je zwanger bent, lijkt het alsof je lichaam ineens overal geluid maakt. Vooral in je bekken, je heupen, je knieën. Alsof je gewrichten een eigen leven zijn gaan leiden. En ik snap dat jij hier misschien onzeker van wordt. Het kan best eng zijn als je lijf ineens dingen doet die je niet herkent.

Maar laat ik je meteen geruststellen: je bent niet de enige. En in de meeste gevallen is er helemaal niets ernstigs aan de hand.

Waarschijnlijk is er niks mis

Echt, dit hoor ik zo vaak in mijn praktijk. Zwangere vrouwen die zich afvragen of dat klikken in hun heup normaal is. Of dat kraken in hun bekken. Of die knieën die ineens klinken alsof ze gesmeerd moeten worden. En bijna altijd is het antwoord hetzelfde: je lichaam verandert enorm tijdens de zwangerschap, en dat hoor je soms letterlijk. Het is logisch dat je je afvraagt of het wel klopt. Maar in de meeste gevallen is het gewoon een teken van aanpassing. Je lijf is keihard aan het werk om ruimte te maken voor je kindje. En dat proces gaat niet altijd geruisloos.

Dus adem maar even rustig uit. Je bent niet kapot. Je lichaam doet precies wat het moet doen.

Wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam?

Om te begrijpen waarom je lijf ineens zoveel geluid maakt, is het handig om te weten wat er tijdens de zwangerschap gebeurt. Want er verandert meer dan alleen je buik die groeit.

Het hormoon relaxine

Tijdens je zwangerschap maakt je lichaam een hormoon aan dat relaxine heet. De naam zegt het al: relax. Dit hormoon zorgt ervoor dat al het bindweefsel in je lichaam soepeler wordt. Dat is handig, want daardoor kan je bekken meebewegen tijdens de bevalling en past je kindje er straks doorheen.

Maar dat bindweefsel zit niet alleen in je bekken. Het zit ook in je gewrichtsbanden, overal in je lijf. En als die banden wat losser worden, krijgen je gewrichten meer bewegingsruimte. Dat is fijn voor de bevalling, maar het betekent ook dat je gewrichten iets minder stabiel zijn dan je gewend was.

Extra gewicht en een verschuivend zwaartepunt

Daarnaast groeit je buik. Je wordt zwaarder, je zwaartepunt verschuift naar voren, en je houding past zich aan. Je bekken kantelt vaak iets naar voren, je onderrug maakt een grotere welving, en je heupen moeten harder werken om je in balans te houden.

Al die veranderingen zorgen ervoor dat je gewrichten anders belast worden. En soms uit zich dat in geluid.

Focus op bekken en heupen

Je bekken bestaat uit meerdere gewrichten: links en rechts de SI-gewrichten (bij je billen), en vooraan het schaambeen (de symfyse). Tijdens de zwangerschap worden deze gewrichten iets wijder en beweeglijker. Dat is precies de bedoeling, maar het kan ook betekenen dat je soms een klik of knak voelt als je beweegt.

Je heupgewrichten doen ondertussen ook extra werk. Ze compenseren voor je groeiende buik, je veranderende houding en het extra gewicht dat je met je meedraagt. Dat kan betekenen dat pezen over het bot gaan glijden, of dat er kleine luchtbelletjes in het gewrichtsvocht vrijkomen; en dat hoor je dan als een klik, knak of kraakgeluid.

Dit heet cavitatie, en het is volstrekt onschuldig. Het doet geen pijn en het beschadigt niets. Het is gewoon een bijwerking van beweging.

Ook andere gewrichten kunnen meekraken

Niet alleen je bekken en heupen maken geluid. Ook je knieën, je rug, je schouders of zelfs je polsen kunnen ineens gaan kraken. Dat komt doordat je hele houding verandert. Je compenseert, je beweegt anders, je draagt meer gewicht. En dat hoor je soms, letterlijk.

Wanneer is het wél verstandig om hulp te zoeken?

Oké, dus in de meeste gevallen is dat gekraak onschuldig. Maar er zijn situaties waarin het verstandig is om even naar een professional te gaan. Niet om je ongerust te maken, maar juist om je gerust te stellen en te helpen.

Zoek hulp als:

• Er pijn bij komt. Geluid alleen is meestal geen probleem, maar geluid met pijn erbij kan een signaal zijn dat er iets meer aandacht nodig heeft.
• Je moeite hebt met bewegen. Kun je moeilijk lopen, traplopen, uit bed komen of je omdraaien? Dan is het goed om te laten checken wat er speelt.
• Het geluid gepaard gaat met zwelling, warmte of stijfheid. Dat kan wijzen op ontstekingen of andere klachten die behandeling nodig hebben.
• Je je onzeker voelt of bang bent. Soms heb je gewoon behoefte aan uitleg en geruststelling. En dat is helemaal oké. Luister naar het gefluister van je lichaam, zodat het niet hoeft te schreeuwen.

Een gespecialiseerde zwangerschapsfysio- of bekken- of oefentherapeut kan je helpen om te kijken wat er aan de hand is, je uitleg geven en je oefeningen meegeven die echt werken. Soms is het gewoon fijn om te horen: dit is normaal, en dit kun je eraan doen.

Praktische tips: wat kun je zelf doen?

Gelukkig kun je zelf ook een hoop doen om je lijf te ondersteunen. Niet om die geluiden te laten verdwijnen (dat hoeft ook niet per se), maar om je lichaam te helpen zich goed aan te passen aan de zwangerschap.

1. Blijf bewegen, maar vind de balans
2. Train je core en bekkenbodem
3. Let op je houding
4. Adem laag in je buik
5. Overweeg een zwangerschapsband
6. Warm jezelf op voor je beweegt
7. Doe mee met een cursus of training

1. Blijf bewegen, maar vind de balans

Beweging is goed. Het houdt je gewrichten soepel, je spieren sterk en je conditie op peil. Maar overdrijf het niet. Luister naar je lijf. Wissel rust en beweging af. Voor de één helpt verantwoorde beweging, zoals lekker actief sporten, yoga of wandelen. Voor de ander kan het juist betekenen dat je meer rust neemt. De sleutel zit in het afwisselen.

2. Train je core en bekkenbodem

Stabiliteit komt van binnenuit. Door je buikspieren en bekkenbodem bewust te trainen, geef je je bekken en heupen de steun die ze nodig hebben. Dat betekent niet dat je zware sit-ups moet doen, maar wel dat je leert hoe je deze spieren op een goede manier aanspreekt tijdens je dagelijkse bewegingen.

3. Let op je houding

Hoe je zit, staat en ligt maakt echt verschil. Probeer je bekken in een neutrale positie te houden, niet te ver naar voren of achteren gekanteld. Zit niet te lang in dezelfde houding. Sta af en toe op, strek je even uit, beweeg je heupen zachtjes heen en weer.

4. Adem laag in je buik

Je ademhaling heeft meer invloed dan je denkt. Als je laag in je buik ademt, ondersteun je vanzelf je bekkenbodem en je core. Dat geeft stabiliteit en helpt je lichaam ontspannen. Oefen dit rustig, bijvoorbeeld ’s avonds voor het slapen of tijdens een moment van rust overdag.

5. Overweeg een zwangerschapsband

Sommige vrouwen hebben baat bij een zwangerschapsband of bekkenbrace. Die geeft extra ondersteuning aan je bekken en kan helpen om klachten te verminderen. Vraag wel eerst advies aan een fysiotherapeut, want niet elke band werkt voor iedereen.

6. Warm jezelf op voor je beweegt

Klinkt misschien gek, maar het helpt echt. Voor je uit bed stapt, beweeg je eerst even je enkels, je knieën, je heupen. Rol je bekken een paar keer zachtjes heen en weer. Zo geef je je gewrichten de kans om wakker te worden en soepel te bewegen.

7. Doe mee met een cursus of training

In Zwanger, fit & in balans leer je hoe je op een goede manier kunt bewegen en je bekken kunt ondersteunen, zodat je je zwangerschap prettiger beleeft. Je oefent samen met andere zwangere vrouwen, je krijgt persoonlijk advies, en je voelt je na afloop een stuk zekerder over wat je lijf nodig heeft. Bovendien wordt je in deze cursus van A tot Z voorbereid op de bevalling.

Je lichaam is niet kapot, het is aan het groeien

Lieve mama, ik wil dat je dit onthoudt: je lichaam is niet kapot. Het is niet stuk. Het maakt gewoon geluid omdat het keihard aan het werk is. Het maakt ruimte voor je kindje. Het past zich aan. Het doet precies wat het moet doen. Dat gekraak, dat geklik, dat geknars – het is meestal gewoon een teken van verandering. En verandering is niet altijd stil. Soms hoor je het. Soms voel je het. En dat is oké.

Gun jezelf mildheid. Geef jezelf aandacht. Luister naar je lijf, maar laat je er niet door bang maken. En weet: je hoeft het niet alleen te doen. Er is hulp, er is kennis, er is ondersteuning. Je doet het hartstikke goed. En je lichaam ook.

Wil je meer weten over hoe je fit en in balans door je zwangerschap komt? Kijk dan eens naar Zwanger, fit & in balans. Of woon je wat verder vanaf Barendrecht, kies dan voor Bevallen doe je samen (1 live sessie) of de volledige online cursus. We helpen je graag op weg.

En maak gerust gebruik van de tips uit mijn andere blogs: